(Versi terjemahan) — Harap maklum bahawa versi yang definitif untuk Kenyataan Media ini adalah versi Bahasa Inggeris yang dikeluarkan oleh Mohamad Ezri b Abdul Wahab, Yang Dipertua, Badan Peguam Malaysia, bertarikh 26 Ogos 2024, yang boleh didapati di sini.
.jpg)
Sistem perundangan Malaysia merupakan gabungan unik daripada pelbagai tradisi undang-undang. Ini merupakan hasil daripada perkembangan sejarah dan sosio-budaya. Kita telah mewarisi undang-undang common law yang mengawal kebanyakan daripada aspek kehidupan harian kita, manakala undang-undang Syariah yang mengawal bidang tertentu urusan umat Islam di Malaysia.
Tanpa sebarang keraguan Kehakiman Syariah memainkan peranan penting dalam pentadbiran keadilan bagi umat Islam. Hal ini terbukti dengan peningkatan jumlah kes yang didaftarkan di Mahkamah Syariah. Berdasarkan statistik lama1 yang disediakan oleh Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia mengenai bilangan kes Syariah bukan jenayah yang didaftarkan (dirujuk sebagai kes “mal” dalam terminologi undang-undang Syariah) menunjukkan trend yang meningkat antara tahun 2013 dan 2017 — sejumlah 87,804 kes didaftarkan pada tahun 2013 meningkat kepada 105,372 kes telah didaftarkan pada tahun 2017.
Dengan peningkatan beban kerja yang perlu ditanggung oleh Kehakiman Syariah, sangat penting bagi institusi ini untuk melaksanakan fungsinya seperti yang dikehendaki oleh undang-undang iaitu bebas daripada sebarang pengaruh luar. Dalam aspek ini, terdapat ketidakseimbangan antara ciri-ciri Kehakiman Sivil Malaysia dan Kehakiman Syariah. Sementara Kehakiman Sivil telah berkembang dan melaksanakan beberapa pembaharuan penting yang menyumbang kepada kebebasan kehakiman yang lebih besar, Kehakiman Syariah masih belum mengalami pembaharuan sedemikian.
Namun begitu, terdapat beberapa perkembangan terkini yang menunjukkan bahawa Kehakiman Syariah sedang bergerak ke arah yang betul. Salah satu perkembangan ini ialah cadangan yang dikemukakan oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama), Dato’ Dr Mohd Na’im Mokhtar, mengenai penubuhan Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman Syariah.2 Penubuhan suruhanjaya sedemikian akan membawa kepada peningkatan kebebasan Kehakiman Syariah, dan akan menetapkan cara yang jelas, telus, dan bertanggungjawab dalam pelantikan Hakim Syariah.
Walaupun penubuhan Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman Syariah merupakan satu langkah penting, lebih banyak yang boleh dilakukan untuk memastikan kebebasan Kehakiman Syariah. Berikut adalah ciri-ciri yang boleh dilaksanakan dalam Kehakiman Syariah:
- Pengasingan kuasa: Mahkamah Syariah harus dilihat sebagai entiti yang berbeza daripada cabang Kerajaan yang lain, terutamanya cabang Eksekutif dan Legislatif. Dengan pengasingan yang jelas ini, Hakim Mahkamah Syariah akan dilihat bebas daripada tekanan politik atau pengaruh Eksekutif;
- Keterjaminan jawatan: Perlu ada jaminan bagi jawatan seseorang Hakim Mahkamah Syariah supaya mereka tidak boleh dipecat dengan mudah daripada jawatan mereka tanpa sebab yang sah dan proses yang sewajarnya. Ini untuk mengelakkan pemecatan atau pemindahan yang tidak adil yang didorong oleh ketidakpuasan hati terhadap keputusan Hakim;
- Kebebasan kewangan: Kehakiman Syariah harus mempunyai sumber kewangan yang mencukupi untuk bertindak secara bebas. Ini termasuk bayaran gaji yang mencukupi untuk Hakim-Hakim supaya ia menjadi pencegah kepada rasuah yang boleh menjejaskan sikap berkecuali pihak kehakiman. Dalam hal ini, pengumuman Perdana Menteri Dato’ Seri Anwar Ibrahim baru-baru ini mengenai Akta Saraan Hakim Syarie3 adalah sangat tepat pada masanya; dan
- Perlindungan daripada tekanan luar: Hakim Mahkamah Syariah mesti dilindungi daripada tekanan luar, sama ada daripada pemimpin politik, pihak berkuasa agama, atau pengaruh sosial untuk memastikan keputusan yang mereka buat hanya berlandaskan undang-undang.
Dengan pelaksanaan reformasi utama ini, kita menjangkakan pemberian nafas baharu kepada sistem undang-undang Syariah yang akan membawa kepada sistem keadilan yang lebih baik untuk umat Islam di Malaysia, dan akan mengangkat kedudukan Malaysia dalam bidang pentadbiran undang-undang Syariah.
Integriti dan kebebasan kedua-dua Mahkamah Sivil dan Syariah merupakan asas untuk mengekalkan keyakinan awam terhadap sistem keadilan. Oleh itu, Badan Peguam Malaysia menyeru usaha berterusan untuk memperkukuh institusi-institusi ini melalui reformasi yang bermakna, terutamanya dalam Kehakiman Syariah kerana reformasi terhadap institusi ini masih sedikit dan jarang dilakukan.
Dalam hal ini, Badan Peguam Malaysia menegaskan komitmennya untuk menegakkan kedaulatan undang-undang dan prinsip-prinsip keadilan dalam sistem perundangan Malaysia. Ketika kita bergerak ke hadapan, Badan Peguam Malaysia menyeru semua pihak yang berkepentingan dalam kedua-dua sistem undang-undang Sivil dan Syariah untuk bekerjasama dalam mengekalkan keseimbangan yang rumit antara kedua-dua sistem undang-undang ini, demi melindungi hak dan kebebasan semua rakyat Malaysia dalam rangka kerja sistem perundangan kita.
Mohamad Ezri b Abdul Wahab
Yang Dipertua
Badan Peguam Malaysia
26 Ogos 2024
1 “Pendaftaran Kes MAL - Mahkamah Syariah Tahun 2013-2017” (sila klik “Muat Turun” untuk melihat data), laman web data.gov.my.
2 “PM’s Dept to propose a syariah judicial appointments commission, says Mohd Na’im”, The Star, 15 Julai 2024.
3 “Govt wants to ensure Syariah and civil court judges salaries balanced”, New Straits Times, 15 Julai 2024.